งานฉลองรัฐธรรมนูญ ตอนที่ ๑ ผู้เขียน: ส. พลายน้อย ผู้พิมพ์: @[806522280:2048:Wathida Manapongpun] ตามคติของคนไทยเมื่อทำอะไรสำเร็จก็ชอบที่จะมีการฉลองเช่นปลูกเรือนสร้างวัดใหม่เสร็จแล้วก็ต้องมีการทำบุญการละเล่นรื่นเริงอะไรต่างๆ เมื่อคณะราษฎรเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตยและพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าพระราชทานรัฐธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามตามความประสงค์เมื่อวันที่ ๒๗ มิถุนายนพ.ศ ๒๔๗๕ เป็นการชั่วคราวแล้ว ต่อมาได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าพระราชทานรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยามอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งเรียกกันว่ารัฐธรรมนูญฉบับถาวรเมื่อวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ และในการพระราชทานรัฐธรรมนูญครั้งนั้นทางราชการเห็นว่าควรจะมีการฉลองให้ครึกครื้นสมกับเป็นงานสำคัญของชาติ งานฉลองรัฐธรรมนูญจึงได้เกิดขึ้น การพระราชทานรัฐธรรมนูญและการฉลองรัฐธรรมนูญครั้งแรกได้ผ่านไปแล้วถึง ๖๘ ปี (นับถึงปี พ.ศ. ๒๕๔๓) ก็คงจะลืมเลือนกันไปบ้างซึ่งขอทบทวนเหตุการณ์ครั้งนั้นให้ทราบอีกครั้งหนึ่ง งานพระราชพิธีพระราชทานรัฐธรรมนูญเริ่มขึ้นในวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ ณ ท้องพระโรงพระที่นั่งอนันตสมาคม มีพระสงฆ์ชั้นสมเด็จพระราชาคณะและพระราชาคณะเจริญพระพุทธมนต์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้ากรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ทรงเป็นประธาน ครั้นถึงเวลาบ่ายก่อนพระฤกษ์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเครื่องต้นขัตติยราชวราภรณ์อย่างวันเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติเสด็จออกพระที่นั่งอนันตสมาคมประทับเหนือพระที่นั่งพุดตานกาญจนสิงหาสน์บนพระราชบัลลังก์ภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตร พระบรมวงศานุวงศ์ คณะทูต ข้าทูลละอองธุลีพระบาทเฝ้าตามตำแหน่ง เมื่อสุดเสียงประโคมแล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้อาลักษณ์อ่านคำประกาศดำเนินกระแสพระบรมราชโองการพระราชทานรัฐธรรมนูญแห่งราอาณาจักรสยามจบแล้วมหาอำมาตย์โทพระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) นายกรัฐมนตรีเชิญฉบับพระธรรมนูญน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย ครั้นได้อุดมมงคลฤกษ์โหราธิบดีลั่นฆ้องชัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยามแด่มหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาพิชัยญาติ (ดั่นบุนนาค) ประธานสภาผู้แทนราษฎร ในโอกาสนั้นชาวพนักงานประโคมสังข์และดุริยางค์ กองทหารถวายความเคารพ แตรวงบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมี ยิงปืนมหาฤกษ์ มหาชัย มหาจักร มหาปราบยุค ๑๐ นัดทหารบกทหารเรือยิงปืนใหญ่ฝ่ายละ ๒๑ นัดและตามพระอารามต่างๆ ทั่วพระราชอาณาจักรย่ำระฆัง เมื่อประธานสภาผู้แทนราษฎรรับพระราชทานฉบับพระธรรมนูญแล้ว ได้เชิญไปยืนที่ลานพระที่นั่งอนันตสมาคมทิศใต้พร้อมด้วยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จออกสีหบัญชรทักษิณพระที่นั่งอนันตสมาคม ครั้นสุดเสียงประโคมแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อาลักษณ์อ่านประกาศดำเนินกระแสพระบรมราชโองการพระราชทานรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม จบแล้วประธานสภาผู้แทนราษฎรชูพานฉบับพระธรรมนูญ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จกลับ พระราชพิธีพระราชทานรัฐธรรมนูญในวันที่ ๑๐ ธันวาคมเป็นเรื่องที่สำคัญส่วนวันที่ ๑๑ – ๑๒ ธันวาคมนั้นเป็นเรื่องของการฉลอง โดยเฉพาะการแสดงมหรสพนั้นมีทั้งโขน ละคร ลิเก เพลงจำอวด งิ้ว ภาพยนตร์ จัดแสดงที่ท้องสนามหลวงเริ่มเวลา ๑๙.๐๐ น. ถึง ๒๔.๐๐ น. ตั้งแต่วันที่ ๑๐ – ๑๒ ธันวาคม และตอนเที่ยงคืนมีจุดดอกไม้ไฟทุกคืน นอกจากนี้ที่บริเวณหน้าพระที่นั่งอนันตสมาคมกระทรวงกลาโหมจัดแตรวงบรรเลง และกระทรวงวังบรรเลงพิณพาทย์หลวงตั้งแต่เวลาเย็นจนถึงเที่ยงคืนทุกคืน ตามที่กล่าวมานั้นเป็นการสรุปย่อพอให้เห็นว่างานฉลองรัฐธรรมนูญเริ่มต้นมาอย่างไร กล่าวกันตามความเป็นจริงคนในสมัยปี พ.ศ.๒๔๗๕ ยังเรียกรัฐธรรมนูญไม่ค่อยถูก ยิ่งเป็นคนแก่ด้วยแล้วว่ากันให้ยุ่งไปหมด และในสมัยที่งานฉลองรัฐธรรมนูญใหม่ๆ คนไทยก็ออกจะตื่นเต้นกันมาก เพราะเป็นงานใหญ่ที่ไม่เคยมีมาแต่ก่อน ได้มีงานสนุกเพิ่มขึ้นอีกงานหนึ่งก็ดีใจ ในครั้งนั้นคุณป้าคุณยายแกนึกจะตีลูกตีหลานแกเป็นการใหญ่สักทีหนึ่ง แกก็จะพูดว่า “ประเดี๋ยวแม่ก็ฉลองลูกมะนูนเสียหรอก” คนที่ชอบพูดคำนี้แกชื่อป้าแมว เป็นแม่เพื่อนผู้เขียน การที่คนเฒ่าคนแก่เรียกรัฐธรรมนูญว่า “ลูกมะนูน” นั้นฟังๆ ดูก็แปลกดี ที่จะเรียกไม่ถูกก็เพราะเป็นของใหม่และไม่รู้ว่าหมายถึงอะไรด้วย ตอนที่ผู้เขียนเรียนอยู่ชั้นประถมครูเอารูปพานรัฐธรรมนูญใส่กรอบมาแขวนไว้ที่เสาให้นักเรียนดูนอกจากพานรัฐธรรมนูญก็มีรูปเสายอดทรงมันอีกหกต้นขนาบอยู่ข้างละสามต้น แต่ละต้นมีอักษรเขียนไว้ว่า เสรีภาพบ้าง ภราดรภาพบ้าง หรืออะไรจำไม่ได้ เพราะไปนึกเปรียบพานรัฐธรรมนูญกับรูปนางเงือกที่ถือพานผ้าไตรที่เป็นธงกฐินว่าเหมือนกัน ตอนนั้นยังแยกไม่ออกว่าพานผ้าไตรกับพานรัฐธรรมนูญต่างกันตรงไหน เรื่องนี้อย่าว่าแต่เด็กนักเรียนชั้นประถม ๓,๔ อย่างผู้เขียนเลย ผู้ใหญ่เองก็ยังไม่เข้าใจ ในสมัยแรกที่มีงานฉลองรัฐธรรมนูญนั้น ทางราชการต้องการให้ประชาชนรู้จักรัฐธรรมนูญ จึงให้เชิญรัฐธรรมนูญที่เขียนไว้ในสมุดไทยเล่มยาวๆ ใส่พานออกมาประดิษฐานไว้ที่ปะรำหน้าพระที่นั่งอนันตสมาคมเพื่อให้ประชาชนได้เคารพหรือแนะนำให้รู้ว่านี่แหละคือรัฐธรรมนูญ เรื่องนี้มีเกร็ดขำขันเล่ากันว่า มีชายวัยกลางคนผู้หนึ่งเดินผ่านไปทางที่ประดิษฐานรัฐธรรม ในทันทีนั้นแกก็สะกิดบอกกับสหายที่เดินไปด้วยกันว่า “อ๋อ รัฐธรรมนูญน่ะหรือ ข้าเพิ่งรู้จักเดี๋ยวนี้เอง รัฐธรรมนูญก็คือพานทองสองชั้นวางคัมภีร์ของท่านอาจารย์ไว้สำหรับเทศน์น่ะเอง” นี่ยังดีที่รู้จักคำว่า “รัฐธรรมนูญ” ไม่เหมือนป้าแมวที่เรียกเป็น “ลูกมะนูน” เรื่องนี้ดูเหมือนจะลงพิมพ์ในหนังสือพิมพ์สมัยนั้นเสียด้วยซ้ำ ในสมัยที่ไทยได้รัฐธรรมนูญมาใหม่ๆ ก็รู้สึกว่าเป็นของแปลกของโก้ เหมือนอย่างเด็กได้ของเล่นมาใหม่ๆ ก็ลูบคลำเล่นทุกวัน ในสมัยแรกๆ ที่มีงานได้เอารัฐธรรมนูญมาตั้ง มีทหารยืนยามถือปืนเป็นสง่า ทำเหมือนกับว่าจะมีคนมายื้อแย่งไปอย่างนั้น ทำให้ดูน่ากลัวมากกว่าน่าเข้าใกล้ ในต่างจังหวัดก็ไม่น้อยหน้ากรุงเทพฯ อุตส่าห์จำลองรูปพานรัฐธรรมนูญ ตั้งไว้ มีตำรวจทหารยืนขาแข็งระวังตรงกันตลอดเวลาขั้นต่อมาจะเห็นว่าคนไทยรู้จัก “พานรัฐธรรมนูญ”กันดีแล้วหรืออย่างไรไม่ทราบ ได้เลิกธรรมเนียมนี้เสีย ถ้าใครอยากดูก็มาดูได้ที่ถนนราชดำเนินกลาง เพราะได้สร้างอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยมีรูปพานรัฐธรรมนูญไว้ด้วยแล้ว (มีต่อ...)







